PDF 

Powstanie Chińskiej Republiki Ludowej

Państwo Chińskie na początku XX wieku było jednym z ostatnich państw na świecie z ustrojem monarchii absolutnej. Władzę sprawował wówczas cesarz z mandżurskiej dynastii Tsing. Było to biedne i zacofane państwo, którego tylko sam ogrom nie doprowadził do podziału kraju między europejskich kolonizatorów. Ponad 90 % społeczeństwa stanowili chłopi, toteż wkrótce Cesarstwo Chin stało się areną socjalistycznej rewolucji. W 1912 roku partia narodowa Kuomintang doprowadziła do obalenia monarchii i ustanowiła republikę[1]. Na czele partii stali m.in. Sun Yatsen oraz Czang Kaj-szek (Jiang Jieshi), ale pierwszy prezydentem został Juan Szykaj (który na krótko przed śmiercią w 1916 r. ogłosił się cesarzem).

Mao Zedong
W roku 1921 w Szanghaju z partii wyłoniła się frakcja komunistyczna, która ponad ideologię rewolucji robotniczej wynosiła hasła rewolucji chłopskiej. Przewodniczącym nowego ugrupowania został Mao Zedong (Mao Tse-tung), który głosił hasła rewolucji permanentnej i ogólnoświatowej. Od jego imienia ideologię chińskich komunistów zaczęto nazywać maoizmem. Wzrost antagonizmów pomiędzy ugrupowaniami oraz śmierć Sun Yatsena w 1925r doprowadziła do otwartego konfliktu, który w 1927 r. przerodził się w wojnę domową.

Głównodowodzący sił Kuomintangu, Czang Kaj-szek zorganizował około pięciu wypraw na bazy maoistów i w roku 1934 był bliski zwycięstwa. Dlatego też, w tymże roku Mao Zedong zorganizował tzw. długi marsz. Było to około roczne przedsięwzięcie, które polegało na przeniesieniu siedzib baz komunistycznych z południa kraju na północ (bliżej granicy ZSRR). Zwolennicy Mao Zedonga przeszli ok. 12 tysięcy kilometrów przez górzyste i zimne tereny, cierpiąc na liczne choroby, spowodowane choćby brakiem pożywienia. Z ok. 100 tys. początkowego stanu liczebnego komunistów do celu dotarło mniej niż 20%. Długi marsz urósł jednak do miana symbolu w maoistycznej ideologii, jako dowód odwagi, oddania i wyrzeczeń w imię zwycięstwa rewolucji. Ponadto, Mao Zedong na zajętych terenach anulował zaległości podatkowe, wprowadzał reformy rolne, konfiskował majątki bogaczy- zyskując nowych zwolenników wśród chłopstwa.

Konflikt pomiędzy frakcjami został przerwany w wyniku agresji Japonii na Chiny. Już w 1931 r. państwo to zajmuje Mandżurię, tworząc w te miejsce marionetkowe Cesarstwo Mandżuko. W roku 1937 doszło do bezpośredniej inwazji Japonii na Chiny, a brutalność i bezwzględność napastników[2], dorównująca bestialstwu niemieckich nazistów, doprowadziła do rozejmu pomiędzy Kuomintangiem i komunistami Mao Zedonga.

 

Powstanie Chińskiej Republiki Ludowej


Wkrótce po pokonaniu Japończyków w 1945 r. wojna pomiędzy frakcjami rozgorzała na nowo. Pomimo faktu, iż Kuomintang uzyskał wsparcie finansowe m.in. Stanów Zjednoczonych, poprzez szerzący się nepotyzm i defraudacje, nie wykorzystał on szansy. Wkrótce Mao Zedong zdobył przewagę w konflikcie. Pierwszego października 1949 r. Komunistyczna Partia Chin na czele z Mao Zedong’iem ogłosiła powstanie Chińskiej Republiki Ludowej (w skrócie ChRL). Ostatni przewodniczący Kuomintangu, wraz z ok. 2 mln mieszkańców oraz przy pomocy USA, uciekli na chińską wyspę Tajwan, który do 1971 r. uznawany był za przedstawiciela Chin w Radzie Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych. W roku 1950 Chińska Republika Ludowa (ChRL) zawarła układ o przyjaźni i współpracy z ZSRR. Dwa kraje komunistyczne stały się dominującą siłą w regionie. Aby umocnić pozycję Chin, Mao Zedong rozkazał wkroczyć swoim wojskom i rozpocząć okupację Tybetu. W 1959 r. w tymże regionie wybuchło powstanie, krwawo stłumione przez wojska Mao Zedonga. Ponieważ część buntowników uciekło do sąsiednich Indii. W 1962 r. Chińska Republika Ludowa zaaranżowała 36 dniową wojnę z tym krajem, będącą w rzeczywistości pokazem siły.

[1] Warto obejrzeć traktujący o tym film Ostatni Cesarz z 1987r, reż. Bernardo Bertolucci
[2] Warto obejrzeć traktujący o tym film Man Behind the Sun z 1987r, reż. Godfrey Ho

 
Wszelkie prawa zastrzeżone © EduGlob ul.Okulickiego 8/8 03-984 Warszawa